مدیریت | عضویت امروز: ۱۳۹۹ شنبه ۳ آبان
نشست هنرمتعالی

  



مشروح اخــــبار
ارسال به دوستان  نسخه چاپی
بررسی فیلم راه بهشت/ مرتضی اسلامی فر:
 «راه بهشت»؛ تصويرگر تحول انسان فارغ از شعار و مستقيم‌گويی
«راه بهشت» به دور از شعارزدگی و بدون پرداخت مستقيم به دين اسلام و با پرداخت غيرمستقيم به تعاليم اين دين، تحول و تكوّن شخصيت‌ها را به تصوير كشيده است كه اين خصيصه اين فيلم را يك سر و گردن بالاتر از فيلم‌های مشابه می‌كند
انسان موجودی لذت‌طلب است و طبيتا اين طبع ناشی از سرشت و خوی حيوانی اوست، انسانی كه دارای فطرت و عقلی سليم است اگر به تزكيه و تربيت نفس خويش نپردازد و صرفا به خوی حيوانی و اميال شهوانی خويش توجه كند طبيعتا از آن فطرتی كه در قرآن از آن به «فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِی فَطَرَ النَّاسَ عَلَیْهَا» تعبير شده، دور خواهد شد. اما انسانی كه فطرت خويش را با غلبه اميال و شهوات تيره و تار نكرده است طبيعتا فطرت حقيقت‌جوی او به دنبال دستيابی به حقايق می‌رود. اين حقيقت‌جويی و پشت پا زدن به دنيا در زندگانی بسياری از افراد مشهور و سر درمداران دينی از گذشته تاكنون به چشم می‌خورد كه نياز به بيان آن نيست «راه بهشت» جديدترين ساخته مهدی صباغ‌زاده داستان جوانی از اشراف قريش به نام مصعب ابن عمير است كه در دوره‌ای پشت پا به زندگی اشرافی می‌زند كه همگان آرزوی زندگی مرفه و بی‌دردی او را همچون مصعب ابن عمير در سر دارند و دختران زيادی به خاطر آوازه و شهرت جمال زيبای او و تخصص او در فنون مختلف سودای او را در سر دارند، پيامبر (ص) بعد از پايان جنگ احد رو به جنازه مصعب می‌فرمانيد: «گواهی می‌دهم كه لباس تو در مكه از همه فاخرتر بود ولی تو با پذيرش اسلام به آن وضع پشت پا زدی». «راه بهشت» دقيقا تمام گفتارهای تصويری‌اش به همين مسئله ختم می‌شود «ترك دنيا در حالی كه غوطه‌ور در لذات و شهوات هستی»، اين موضوعی است كه راه بهشت را از ديگر ساخته‌هايی كه به تاريخ صدر اسلام پرداخته‌اند متمايز می‌كند؛ يعنی دقيقا اين فيلم درصدد است تا به بزرگنمايی داستانكی از داستانك‌های فراوان و آموزنده صدر اسلام بپردازد و لذا روايت در اين فيلم منحصر در زندگی مصعب ابن عمير است و اصلا به نحوه پيدايش جنگ‌ها و بروز اختلافات قبيله‌ای و ديگر وقايع صدر اسلام كه به پيامبر اكرم(ص) مرتبط است نمی‌پردازد و فقط به مسائلی می‌پردازد كه به داستان زندگی مصعب ابن عمير می‌پردازد. روايت «راه بهشت» كاملا مبتنی بر اصول فيلمنامه‌نويسی پيش می‌رود، همه چيز سرجای خودش است، عطف اول و گره اصلی فيلم در همان جايی اتفاق می‌افتد كه بايد بيفتد، تعداد شخصيت‌ها و كاراكترها به اندازه كافی است، تقابل بين قهرمان و ضدقهرمان هم به خوبی پرداخت شده و همه چيز باور پذير به تصوير كشيده شده است. داستان راه بهشت در مورد تحول انسان‌هاست تحولی كه فاقد شعارزدگی و مستقيم‌گويی به تصوير كشيده شده است، روند تحول مصعب ابن عمير هم به خوبی باورپذير است، جرقه‌ای كه در تحول او ايجاد می‌شود كاملا معقول است، وقتی ذلفا «نامزد مصعب» به دست مشركان و اشراف كشته می‌شود و مصعب در آخرين لحظات شهادت ذلفا بر بالين او حاضر می‌شود دليل شهادت او را فقط پيروی از محمد(ص) و پرستش خدای يگانه می‌بيند و مصعب از همين لحظه به علت علاقه وافری كه به نامزدش دارد و با توجه به فطرت حقيقت‌جوی خويش شبانه در كوچه‌های مكه به دنبال حقيقت به نزد محمد(ص) می‌رود. تحول در راه بهشت به يكباره اتفاق نمی‌افتد اصلا موضوع راه بهشت نه اسلام است و نه مسلمين و نه حتی اخلاق، موضوع راه بهشت تحول انسان و رسيدن به عشق خالق از عشق به مخلوق است. «راه بهشت» روايتی تاريخی از عشق انسان‌ها در برهه‌ای از ظهور اسلام تا جنگ احد است كه روايت‌ها و اتفاق‌های اين برهه با چيدمان بسيار دقيق و طول زمان بسيار مناسب به يكديگر وصل شده‌اند. «راه بهشت» اما دقيقا از همين نقطه ضربه می‌خورد كه بين تاريخ نگاری و داستان‌نگاری دچار تنش می‌شود، گاهی اوقات در برخی سكانس‌ها داستان‌ و قصه‌ اصلی فدای تاريخ‌نگاری می‌شود و در برخی تاريخ نگاری فدای داستان می‌شود، يعنی سير داستان به گونه‌ای است كه وقتی قرار است داستان را بيشتر دنبال كنيم تاريخ را می‌بينيم و وقتی كه درگير تاريخ می‌شويم باز داستان به سراغ ما می‌آيد كه اين بهم ريختگی در روايت موجب می‌شود مخاطب بين حد وسطی از اطلاعات و دانش در مورد داستان زندگی مصعب ابن عمير و تاريخ صدر اسلام باقی بماند و اگر اطلاعات و دانش اوليه او به مدد او نيايد نمی‌تواند تاريخ و وقايع را به داستان فيلم وصل كند و توگويی داستان اصلی فيلم را تافته‌ای جدا يافته می‌يابد. البته بايد اذعان كرد قصه‌گويی و داستان‌گوئی در كنار تاريخ‌نگری كاری بسيار دشوار است و بايد گفت «راه بهشت» تا حدودی به اين مهم جامه عمل پوشانده است. بدون شك «راه بهشت» يكی از ساخته‌هايی است كه به دور از شعارزدگی و بدون پرداخت مستقيم به دين اسلام و با پرداخت غيرمستقيم به تعاليم اين دين، تحول و تكوّن شخصيت‌ها را به تصوير كشيده است كه اين خصيصه اين فيلم را يك سر و گردن بالاتر از فيلم‌های مشابه می‌كند. مرتضی اسلامی‌فر
تاريخ: ۱۳۹۱/۱/۲

کلیه حقوق سایت متعلق به هنر متعالی می باشد.
کپی برداری از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع است.