مدیریت | عضویت امروز: ۱۳۹۸ سه شنبه ۶ اسفند
نشست هنرمتعالی

  



مشروح اخــــبار
ارسال به دوستان  نسخه چاپی
کارگردان فيلم آسمان هشتم:
 براي فيلمم جنگيدم
حسن نجفي، فيلمساز جواني است؛ البته تنها به گواه سال تولدش. اما در اين عرصه پيش از ساخت فيلم «آسمان هشتم» آثار قابل توجه بسياري در كارنامه‌اش دارد.
آسمان هشتم اولين فيلم بلند حسن نجفي است كه راهي پرده سينما مي‌شود، فيلمي كه هر چند نجفي از نحوه اكرانش شكايت دارد اما در همين مدت محدود اكران، توانسته است رضايت خالق اثر را جلب كند. نجفي فعاليت هنري خود را با داستان‌نويسي آغاز كرده است. وي پس از حضور در عرصه تداتر و فيلم كوتاه، سال 1376 به عنوان دستيار كارگردان «تولد يك پروانه» وارد فضاي حرفه‌اي سينماي بلند شد و سال 1386 نخستين اثر بلند سينمايي خود با نام «گمشده» را ساخت. او در جشنواره بيست و نهم فيلم فجر با فيلم «آسمان هشتم» حضور داشت و در حال حاضر دستيار كارگردان پروژه سينمايي محمد(ص) مجيد مجيدي است. تم اصلي «آسمان هشتم» چيست؟ ظاهر قصه اين است كه يك خانواده از آذربايجان به عشق زيارت امام رضا(ع) به مشهد مي‌آيند، اما در بدو ورود براي پسر خانواده مشكلي جدي به وجود مي‌آيد و خانواده را به چالشي دچار مي‌كند. لايه‌هاي زيرين فيلم چطور؟ باطن فيلم لايه‌هاي دروني متنوعي دارد كه با دقيق‌شدن روي هر كدام از شخصيت‌ها، به يكي از لايه‌هاي دروني فيلم پي مي‌بريم. عميق‌ترين و چندلايه‌ترين شخصيت «آسمان هشتم» كيست؟ پدر خانواده. او خادم حرم است و عمري است كه در حرم امام رضا(ع) خدمت مي‌كند، اما هنگامي كه پسرش بيمار مي‌شود، با پديده تازه‌اي مواجه مي‌شود. به اين صورت كه او احساس مي‌كند به «عادت» مبتلا شده است. به همين دليل خودش را محاكمه مي‌كند و گمان مي‌كند كه اين بچه تاوان «عادت» او را پس مي‌دهد. حالا حقيقتا چنين تاواني مدنظر فيلم است؟ نه صد در صد. اما يكي از لايه‌هاي فيلم، استفاده از آموزه‌هاي قرآني در قالب داستان است. اين مورد هم يكي از آموزه‌هايي است كه در سوره‌هاي يوسف و بقره به آن اشاره شده كه خداوند آدم‌ها را با چيزي كه دوست دارند، مورد امتحان قرار مي‌دهد و اين‌كه هرچه انسان امتحان‌هاي بزرگ‌تري را تجربه كند، به راه‌هاي بزرگ‌تري مي‌رسد. از حضور و نقش امام رضا(ع) در «آسمان هشتم» بگوييد. در اين فيلم، گوشه‌اي از بحث غربت امام رضا(ع) مطرح و به مبحث پناه دادن زائران غريب توسط ايشان، نگاهي ويژه مي‌شود. اين حضور دورادور يكي از ويژگي‌هاي فيلم است. به اعتقاد من، امام رضا(ع) در قله‌اي است كه ما نمي‌توانيم درباره‌اش فيلم بسازيم. ما فقط مي‌توانيم انواري از نور ايشان را به نمايش بگذاريم. همين طور كه در اين فيلم مي‌بينيم، معجزه بزرگ امام رضا(ع) اين است كه ميليون‌ها آدم با دنيايي از نگراني و مشكلات وارد حرمش مي‌شوند و با آرامش از آن خارج مي‌گردند، حتي اگر مشكلشان كاملا حل نشود يا مثلا شفا هم پيدا نكنند. اگر اشتباه نكنم در يكي از صحنه‌هاي فيلم هم دقيقا همين ديالوگ را از «محمد كاسبي» مي‌شنويم. بله. رحمت (محمد كاسبي) در گير و دار و عذاب روحي احساس گناه رو به حرم مي‌گويد، «اين همه آدم به اينجا ميان تا به آرامش برسن، اونوقت تو اينجايي و كنار مني و من آروم نيستم! يعني اين آرامش نداشتن به خاطر ايمانمه! يعني پسر را به خاطر پدر مواخذه مي‌كني؟!» چرا دوربين شما در هيچ صحنه‌اي از فيلم داخل حرم نمي‌شود و ما فقط صحن حرم را از خارج مي‌بينيم؟! اين يكي از ويژگي‌هاي اصلي فيلم من است. اعتقاد شخصي من اين است كه هر فيلمي بخواهد وارد حرم بشود شكست مي‌خورد چرا كه در سينما اين ظرفيت وجود ندارد و هركس بخواهد مستقيما به سمت ائمه برود شكست مي‌خورد. معتقدم كه حتي مجيد مجيدي هم اگر بخواهد به اين سمت برود، نمي‌تواند اثر مناسبي پيرامون پيامبر بسازد، زيرا نمايش عينيت آنها خارج از درك ماست. سينما فقط مي‌تواند نور آنها و تاثير حضور آنها را به نمايش بگذارد. «اخلاق» حضور پررنگي در «آسمان هشتم» دارد. آيا اين موضوع دغدغه شخصي‌تان است؟ ائمه ما، هم در زمينه فردي و هم در زمينه جمعي، تاثيرات تربيتي فراواني از خود به جا گذاشته‌اند. اين‌كه به عنوان مثال هر فردي شيفته امام رضا(ع) شود، منجر مي‌گردد تا مناسبات او به سمت درست‌تر و صواب‌تري برود و حتي مي‌تواند باعث كاهش كژي‌هاي جامعه شود. علت اين‌كه جامعه از اخلاق دور مي‌شود، اين است كه هر كدام ما از اخلاق فردي دور مي‌شويم. كمي از عوامل فيلم بگوييد. انتخاب بازيگران به چه شكل بود؟ در فيلم‌هايي مانند «آسمان هشتم» نمي‌شود روي انتخاب عوامل مانور داد زيرا گويي گروه از جايي ديگر هماهنگ مي‌شود و در واقع هركس كه سعادت داشته باشد، با اين مجموعه همكاري مي‌كند. من افراد بسياري را براي بازي در اين فيلم در نظر داشتم اما به دلايل گوناگون لغو شد. من بر اين باورم كه براي فيلمسازي در زمينه‌هاي موضوعي بايد به متافيزيك هم اعتقاد داشت! در اين گونه فيلم‌هاي ارزشي، نبايد افراد بي‌ارزش و بي‌اخلاق حضور داشته باشند. فكر نمي‌كنيد تكيه به مسائل متافيزيكي باعث افت كيفيت اثر مي‌شود؟ نه. اين طور نيست. هيچ كاري صد در صد قوي نيست. همه ما در حال تجربه كردن هستيم. آنچه مي‌سازم فهم من است و نبايد انتظار داشت كه بهترين باشم. همين كه من در اين اثر يادآوري مي‌كنم كه چيزي فراتر از عقل ما برجهان حاكم است و همه چيز طبق خواسته ما پيش نمي‌رود، دستاورد خوبي براي يك اثر هنري است. البته ما نبايد با متافيزيك بازي كنيم بلكه بايد متافيزيك را در خدمت كار بگيريم و اول از همه خودمان شروع به تزكيه نفس كنيم، تا نشانه‌هاي آن در كار ظاهر شود. متافيزيك و تاثيرات روان‌شناختي روح بر عمل، يكي از زيبايي‌هاي دين ماست. دليلتان براي انتخاب بازيگران آذري و استفاده از زبان آذري براي كاراكترهايتان چه بود؟ صرفا يك علاقه شخصي بود يا با مفهوم فيلم نيز ارتباط داشت؟ هر دو. بيشتر خادمان حرم امام رضا(ع) آذري زبان هستند و مشهد چندان براي مشهدي‌ها نيست، زيرا همجواري؛ عادت را به همراه مي‌آورد. همچنين من عاشقانه زبان مادري‌ام را دوست دارم. با بازيگران غيرايراني پروژه مشكلي نداشتيد؟ نه اصلا. زيرا آنها عاشقان واقعي امام رضا(ع) هستند و بخوبي احساس هم را مي‌فهميديم. در حقيقت اين فيلمنامه بر مبناي عشق آنها به امام رضا(ع) نوشته شده بود و حتي اسامي آنها در فيلمنامه هم مطابق اسامي حقيقي خودشان بود. موسيقي فيلم چطور؟ فكر نمي‌كنيد در بعضي صحنه‌ها موسيقي ملوديك، ريتم اثر را بهتر پيش مي‌برد؟ پس از مشورت با آهنگساز و تهيه‌كننده، به اين نتيجه رسيديم كه موسيقي فيلم ملوديك نباشد، زيرا در ميانه كار، داستان و تدوينش كمي تغيير كرد بنابراين مجبور شديم موسيقي را هم تغيير دهيم. البته من معتقدم بعضي از لحظات زندگي ما نياز به هيچ ملودي ندارد چرا كه خود آن لحظه و اتفاق سرشار از ريتم و آهنگ است. مثلا كدام صحنه؟ به نظر من زيباترين و آهنگين‌ترين لحظات فيلم، لحظات مربوط به رابطه عاشقانه دختر با كبوتر است. از اكران فيلمتان بگوييد، مثل اغلب كارگردانان‌ها از شيوه اكران ناراضي بوديد. جرياني در سينماي ايران حركت مي‌كند كه مي‌خواهد يك سري كارها را زمين بزند. شايد فيلم من خوش‌ساخت نباشد، اما چرا بايد در محرم اكران شود؟! محرم ماه خاصي است كه زمان سينما رفتن نيست و مردم در آن ايام مراسم و مناسك بسيار ارزشمند و مهمي را بايد به جا آورند كه در آن ميان، مجال زيادي براي حضور سينما وجود نخواهد داشت. در چنين شرايطي كه سينماي ما به مفاهيم اخلاقي مانند «آسمان هشتم» نياز دارد، چرا بايد اين فيلم در بدترين زمان ممكن به اكران برسد. يعني اگر فيلم در شرايط بهتري اكران مي‌شد، براي آن گيشه پرفروش‌تري در نظر داشتيد؟ از اول هم انتظار نداشتم اين فيلم جزو پرفروش‌ترين‌ها باشد ولي گمان هم نمي‌كردم كه اين فيلم با تدابير نامناسب، به اين شكل زمين بخورد. من براي تصويب اين فيلمنامه جنگيدم، براي پيدا كردن تهيه‌كننده جنگيدم، براي توليدش جنگيدم و فكر نمي‌كردم كه بايد براي پخش آن هم بجنگم. همه اين تكاپوها از خلاقيت من مي‌كاهد و مانع از آن مي‌شود كه كار بعدي‌ام قوي‌تر شود. علاوه بر شرايط اكران، ذائقه مخاطب را چطور مي‌سنجيد؟ بي‌انصافي است كه بگوييم تماشاگر، اين فيلم را نمي‌پسندد. «آسمان هشتم» كاملا با ذائقه عمومي ما همخواني دارد. پس چرا «آسمان هشتم» به فروش خوبي نرسيد؟ چون من آدم سياسي‌اي نيستم. چطور؟ از آنجا كه من اصلا آدمي سياسي نيستم، فيلمم خوب نمي‌فروشد. مخاطب اصلا فيلم مرا نديده كه بخواهد بپسندد يا نه. تبليغات بد يا عدم تبليغ، حق ديده شدن را از اين فيلم و فيلم‌هايي از اين دست مي‌گيرد. اما عده‌اي به دليل حضورشان در جناح‌هاي مختلف سياسي، آثارشان قابل سرمايه‌گذاري مي‌شوند و... در حال حاضر مشغول چه كاري هستيد؟ چند فيلمنامه در مرحله نگارش و ثبت دارم كه يكي از آنها درباره جنگ بالكان، ديگري درباره پاكستان با نام «شليك در سپيده دم» و طرحي با عنوان «آسمان مال من است» كه درباره فضاي اقتصادي جامعه است.
تاريخ: ۱۳۹۰/۹/۲۴

کلیه حقوق سایت متعلق به هنر متعالی می باشد.
کپی برداری از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع است.